Narzędzia tłoczne często kosztują kilkadziesiąt tysięcy złotych za komplet, jednak prawdziwy koszt ujawnia się dopiero w momencie przezbrojenia. Może to być korozja na powierzchni roboczej, mikropęknięcie w strefie przejścia promienia lub zaburzona osiowość matrycy. W konsekwencji pojawia się również wzrost siły wypychania już przy pierwszej partii produkcyjnej. Co istotne, problem nie powstaje na prasie. Powstaje wcześniej – w magazynie.

Dlatego bezpieczne magazynowanie stempli i matryc należy traktować jako element strategii utrzymania ruchu. To jednocześnie kontrola ryzyka, stabilność procesu oraz ochrona inwestycji w stal narzędziową i powłoki PVD.

Co naprawdę niszczy narzędzia w magazynie?

1. Korozja i mikrouszkodzenia powierzchni roboczej

Stal narzędziowa, nawet wysokostopowa, nie jest całkowicie odporna na długotrwałe oddziaływanie wilgoci. Co więcej, wahania temperatury sprzyjają kondensacji pary wodnej, a ta z kolei prowadzi do powstawania mikrokorozji.

W efekcie na powierzchni roboczej pojawiają się zmiany, które początkowo są niewidoczne. Jednak już przy pierwszym uruchomieniu skutkują:

• wzrostem siły wypychania,
• większym tarciem w matrycy,
• ryzykiem sticking i picking,
• skróceniem żywotności powłok PVD.

Choć powłoka PVD chroni przed zużyciem tribologicznym, nie zastępuje kontroli środowiska magazynowego. Dlatego sama obecność powłoki nie eliminuje ryzyka.

2. Utrata osiowości i deformacje mechaniczne

Nieprawidłowe przechowywanie może prowadzić do punktowych obciążeń korpusu, a w konsekwencji do minimalnych odkształceń. Z czasem mogą również pojawić się mikropęknięcia w strefie przejścia główki.

W przypadku matryc kluczowa pozostaje osiowość oraz stan wejścia stożkowego (taper), ponieważ nawet niewielkie uszkodzenie krawędzi wpływa na równomierność napełniania. W rezultacie pojawiają się wahania masy tabletki i niestabilność procesu.

Co ważne, nie są to uszkodzenia widoczne gołym okiem. Natomiast ich skutki stają się oczywiste przy pierwszym uruchomieniu produkcji.

3. Błędy organizacyjne

Oprócz czynników środowiskowych znaczenie mają również kwestie organizacyjne. Częsty scenariusz w stemplarni obejmuje:

• brak separacji kompletów EU/TSM/IPT,
• mieszanie narzędzi o różnych tolerancjach,
• brak ewidencji regeneracji,
• brak kontroli czasu postoju w magazynie.

W konsekwencji dochodzi do niezgodności przy montażu, a także do wydłużenia przezbrojeń. Dodatkowo mogą pojawić się błędy w konfiguracji rotora, które bezpośrednio wpływają na stabilność pracy prasy.

6 zasad bezpiecznego magazynowania narzędzi tłocznych

Kontrola wilgotności
Magazyn powinien mieć stabilną temperaturę oraz wilgotność względną poniżej poziomu sprzyjającego kondensacji, ponieważ to ona inicjuje proces korozji.

Zabezpieczenie powierzchni roboczych
Należy stosować cienką warstwę środka antykorozyjnego, przy czym musi on być kompatybilny z recepturą produktu.

Indywidualne gniazda przechowywania
Narzędzia nie powinny mieć bezpośredniego kontaktu metal–metal, ponieważ prowadzi to do punktowych naprężeń i mikrouszkodzeń.

Kontrola powłok PVD przed składowaniem
Jeżeli występują mikrouszkodzenia, powinny zostać usunięte przed odłożeniem narzędzia do magazynu.

Ewidencja cyklu życia
Konieczne jest prowadzenie informacji o liczbie cykli, regeneracjach oraz zmianach geometrii, aby móc właściwie ocenić stan techniczny narzędzia.

Inspekcja przed ponownym montażem
Przed instalacją należy wykonać pomiar osiowości matrycy, kontrolę chropowatości powierzchni oraz weryfikację wejścia stożkowego.

W praktyce jest to element systemu zarządzania narzędziami, a nie jednorazowa procedura wykonywana okazjonalnie.

Jak magazynowanie wpływa na parametry procesu?

Nieprawidłowo przechowywane narzędzia powodują:

• wzrost siły wypychania,
• większe obciążenie rolek kompresyjnych,
• niestabilność twardości tabletki,
• zwiększone zużycie rotora.

W konsekwencji rośnie liczba przestojów, a także zużycie energii. Dodatkowo skraca się czas między regeneracjami.

Są to koszty ukryte, ponieważ nie pojawiają się bezpośrednio w budżecie magazynu. Natomiast ich wpływ widoczny jest w OEE oraz w planowaniu utrzymania ruchu. 

Magazynowanie jako element strategii inżynierskiej

W Adamus traktujemy magazynowanie jako integralną część cyklu życia narzędzia. Dlatego wspieramy klientów nie tylko w projektowaniu, lecz również w zarządzaniu eksploatacją.

Zapewniamy:

• analizę warunków środowiskowych,
• kontrolę geometrii 2D/3D,
• weryfikację zgodności z EU/TSM/IPT,
• ocenę wpływu receptury proszku na zużycie powierzchni,
• doradztwo w zakresie regeneracji.

Projektujemy narzędzia w systemach CAD oraz TabGen, jednak równie istotne jest to, jak klient nimi zarządza między kampaniami produkcyjnymi. Technologia nie kończy się na dostawie.

Chcesz sprawdzić, czy sposób magazynowania nie generuje ukrytych kosztów w Twojej produkcji?

Skontaktuj się z naszym zespołem inżynierskim. Przeprowadzimy audyt stemplarni oraz ocenimy stan narzędzi tłocznych przed kolejną kampanią produkcyjną.

Ponieważ bezpieczne magazynowanie przekłada się na niższe przestoje i dłuższy cykl życia narzędzi, warto potraktować je jako element strategii, a nie wyłącznie procedurę logistyczną.